काठमाडौं :-नेपाली साहित्यलाई अन्तर्राष्ट्रिय मञ्चमा स्थापित गर्ने उद्देश्यसहित सक्रिय नेपाली अन्तर्राष्ट्रिय अटेलियन साहित्य समाजका अध्यक्ष डा. पकास पौडेल साहित्य, समाज र नेपालको वर्तमान अवस्थालाई एउटै धरातलमा राखेर हेर्नुहुन्छ। उहाँसँग गरिएको विशेष संवादमा नेपाली साहित्यको भूमिका, समाजको अवस्था र भविष्यका सम्भावनाबारे स्पष्ट दृष्टिकोण प्रस्तुत भएको छ।
आफ्नो साहित्यिक यात्राबारे चर्चा गर्दै डा. पौडेलले साहित्यलाई केवल सिर्जनात्मक अभ्यासका रूपमा होइन, समाज र संस्कृतिको दस्तावेजका रूपमा लिनुपर्ने बताउनुभयो। “साहित्य शब्दको खेल मात्र होइन,” उहाँ भन्नुहुन्छ, “यो हाम्रो संस्कृति, इतिहास र पहिचानको प्रतिबिम्ब हो। हामीले हाम्रो कथालाई विश्वसँग बाँड्न सकेनौँ भने हाम्रो पहिचान अधुरै रहन्छ।”
डा. पौडेलका अनुसार नेपाली साहित्यमा विषय, शैली र प्रस्तुतिमा विविधता बढ्दै गएको छ, तर यसलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा पुर्याउन अझै संरचित प्रयास आवश्यक छ। अनुवाद, अन्तर्राष्ट्रिय साहित्यिक संवाद र युवा स्रष्टाको सक्रिय सहभागितामार्फत नेपाली साहित्यले विश्वमञ्चमा आफ्नो पहिचान बनाउने उहाँको विश्वास छ।
संवादमा नेपालको समग्र अवस्थाबारे पनि उहाँले विश्लेषण गर्नुभयो। नेपाल अहिले अवसर र चुनौतीको मोडमा उभिएको उहाँको भनाइ छ। ग्रामीण क्षेत्र अझै कृषि र साना व्यवसायमा निर्भर छन् भने शहरी क्षेत्रमा शिक्षा, स्वास्थ्य र रोजगारीका अवसर विस्तार भइरहेका छन्। तर राजनीतिक अस्थिरता, पूर्वाधारको अभाव र प्राकृतिक विपद्ले विकासको गतिमा अवरोध सिर्जना गरिरहेका छन्।
“यी चुनौती हुँदाहुँदै पनि नेपाली समाजको सहिष्णुता, मेलमिलाप र सांस्कृतिक चेतना बलियो छ,” डा. पौडेल भन्नुहुन्छ, “यही सामाजिक पूँजी नै नेपालको वास्तविक शक्ति हो।”
उहाँका अनुसार साहित्य, कला र सामाजिक संस्थाले जनचेतना निर्माणमा महत्वपूर्ण भूमिका खेलिरहेका छन्। साहित्यले प्रश्न उठाउने, संवाद सिर्जना गर्ने र समाजलाई आत्ममूल्यांकनतर्फ डोर्याउने काम गर्छ। “सामाजिक चेतनासँग जोडिएको साहित्यले मात्र दीर्घकालीन प्रभाव छोड्न सक्छ,” उहाँले जोड दिनुभयो।
संवादको अन्त्यतिर डा. पौडेलले युवा स्रष्टालाई निरन्तर अध्ययन, लेखन र विश्वसँग संवाद गर्न आग्रह गर्नुभयो। “हरेक नेपालीको कथा महत्वपूर्ण छ,” उहाँ भन्नुहुन्छ, “हाम्रा शब्द र सिर्जनाले नै हाम्रो सांस्कृतिक पहिचानलाई बलियो बनाउने हो। अब हामीले हाम्रो कथा विश्वसँग बाँड्नैपर्छ।”
नेपाली साहित्यलाई राष्ट्रिय सीमाभन्दा बाहिर चिनाउने प्रयासमा जुटिरहेका डा. पकास पौडेलको यो दृष्टिकोणले साहित्य र समाजबीचको सम्बन्धलाई पुनः सोच्न प्रेरित
