काठमाडौं :- अमेरिका, इजरायल र इरान बीच बढ्दो तनावका कारण होर्मुज जलडमरु क्षेत्र प्रभावित हुँदा विश्वभर इन्टरनेट सेवामा समेत असर पर्ने जोखिम देखिएको छ।
यो जलडमरु क्षेत्रबाट विश्वको करिब २० प्रतिशत कच्चा तेल र २५ प्रतिशत तरल ग्यास आपूर्ति हुने गर्छ। साथै यही मार्गमुनि समुद्रभित्र इन्टरनेटका प्रमुख फाइबर केबलहरू पनि बिछ्याइएका छन्, जसले विश्वव्यापी डेटा आदान–प्रदानमा महत्वपूर्ण भूमिका खेल्दै आएका छन्।
विशेषज्ञहरूका अनुसार यस क्षेत्रमा तनाव बढेमा वा केबलमा क्षति पुगेमा भारत सहित विश्वका धेरै देशहरूमा इन्टरनेटको गति सुस्त हुन सक्छ। उनीहरूले यस क्षेत्रलाई ऊर्जा मात्र नभई डिजिटल दृष्टिले पनि अत्यन्त संवेदनशील ‘चोकपोइन्ट’ का रूपमा लिएका छन्।
हाल विश्वको करिब ९५ देखि ९७ प्रतिशत डेटा समुद्रभित्र बिछ्याइएका फाइबर केबलमार्फत प्रवाह हुने गर्छ। भारतलाई युरोप, अफ्रिका र पश्चिम एसियासँग जोड्ने प्रमुख केबल प्रणालीहरू यही मार्ग आसपासबाट गुज्रिने भएकाले जोखिम अझ बढी देखिएको छ।
केबलमा समस्या आएमा डेटा वैकल्पिक लामो मार्गबाट पठाउनुपर्ने हुन्छ, जसले गर्दा डेटा ट्रान्सफर समय बढ्नेछ। यसको प्रभाव भिडियो स्ट्रिमिङ, सामाजिक सञ्जाल, भिडियो कल तथा क्लाउड सेवामा देखिन सक्छ।
सूचना प्रविधि क्षेत्रमा समेत यसको ठूलो असर पर्ने अनुमान गरिएको छ। अन्तर्राष्ट्रिय सेवा प्रभावित हुँदा आर्थिक क्षति हुन सक्ने तथा बैंकिङ सेवा र रेमिटेन्स प्रणाली पनि सुस्त हुन सक्ने सम्भावना छ।
यद्यपि इन्टरनेट पूर्ण रूपमा बन्द हुने सम्भावना भने कम रहेको विज्ञहरूले बताएका छन्। वैकल्पिक मार्ग प्रयोग भए पनि अत्यधिक चापका कारण गति भने घट्न सक्नेछ। यस जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै विभिन्न देशहरूले वैकल्पिक संरचना र नयाँ प्रविधिमा लगानी बढाइरहेका छन्।हाल होर्मुज क्षेत्रमा बढ्दो तनावले ऊर्जा मात्र होइन, डिजिटल सुरक्षालाई समेत चिन्ताको विषय बनाएको छ।
